Cờ vua có ngôn ngữ riêng của nó — bắt tốt qua đường, zugzwang, fianchetto, nĩa, nước trung gian — và đôi khi có cảm giác như ai cũng biết một bí mật mà bạn thì không. Từ điển thuật ngữ cờ vua này chính là chiếc chìa khóa giải mã. Mỗi mục từ là một lời giải thích ngắn gọn, đi thẳng vào định nghĩa, trả lời câu hỏi “thuật ngữ này nghĩa là gì?” ngay từ câu đầu tiên, rồi dẫn bạn tới một hướng dẫn chuyên sâu hơn nếu bạn muốn tìm hiểu kỹ hơn.
Hãy lưu lại trang này. Đọc lướt một lần, rồi quay lại bất cứ khi nào một từ nào đó làm bạn bí giữa ván cờ, giữa buổi học, hoặc giữa một buổi bình luận.
Các thuật ngữ được tra cứu nhiều nhất hiện nay Hệ số Elo · Danh hiệu cờ vua · Đại kiện tướng · Sai lầm nghiêm trọng · Nước đi xuất sắc · Trường phái siêu hiện đại
Từ điển này được sắp xếp như thế nào
Chúng tôi đã sắp xếp mọi thuật ngữ theo hai cách để bạn tìm nhanh hơn. Bên dưới là danh mục theo chủ đề — hãy chọn lĩnh vực bạn đang tò mò. Mỗi chủ đề cũng dẫn tới hướng dẫn chuyên sâu đầy đủ nếu bạn muốn đọc bản dài. (Muốn một trang A–Z từ vựng cơ bản cho người mới thay vì cách này? Hãy thử từ điển thuật ngữ cờ vua cho người mới bắt đầu.)
Luật chơi
Những nước đi và luật lệ làm nên bản chất của cờ vua.
Thuật ngữ: bắt tốt qua đường · nhập thành · chiếu · chiếu hết · hết nước đi · phong cấp Hướng dẫn đầy đủ: luật cờ vua
Chiến lược
Những ý tưởng dài hạn đứng sau các nước đi hay.
Thuật ngữ: tiền đồn · quyền chủ động · tempo · dự phòng · zugzwang · trung tâm bàn cờ Hướng dẫn đầy đủ: chiến lược cờ vua cơ bản
Cấu trúc tốt
Bộ khung của mọi thế cờ — nơi những con tốt sinh sống.
Thuật ngữ: tốt cô lập · tốt thông · tốt chồng · tốt lạc hậu · chuỗi tốt Hướng dẫn đầy đủ: thế cờ mở và đóng
Chiến thuật
Những đòn ngắn, mang tính ép buộc giúp giành quân và thắng ván cờ.
Thuật ngữ: nĩa · ghim · xiên · đòn phát hiện · nước trung gian · thí quân Hướng dẫn đầy đủ: trang trụ cột chiến thuật
Khai cuộc
Cách các ván cờ bắt đầu, và vốn từ vựng đi kèm.
Thuật ngữ: gambit · fianchetto · phát triển quân · chuyển vị Hướng dẫn đầy đủ: trang trụ cột khai cuộc
Ký hiệu
Cách các nước đi cờ vua được ghi lại và chia sẻ.
Thuật ngữ: ký hiệu đại số · FEN · PGN Hướng dẫn đầy đủ: giải thích ký hiệu cờ vua
Thể loại thi đấu
Các mức thời gian và cách chơi.
Thuật ngữ: cờ chớp · cờ siêu tốc · cờ nhanh · cờ tiêu chuẩn Hướng dẫn đầy đủ: thời gian thi đấu cờ vua
Hệ số & danh hiệu
Những con số và cấp bậc đo lường trình độ.
Thuật ngữ: Hệ số Elo · danh hiệu cờ vua · Đại kiện tướng · Kiện tướng quốc tế · Kiện tướng FIDE Hướng dẫn đầy đủ: giải thích hệ thống hệ số cờ vua
Văn hóa
Những giai thoại, tiếng lóng, và mặt đầy màu sắc của môn cờ.
Thuật ngữ: sai lầm nghiêm trọng · nước đi xuất sắc · trường phái siêu hiện đại Gặp gỡ các kỳ thủ: những kỳ thủ cờ vua nổi tiếng
Cách sử dụng từ điển này
Mỗi trang ở đây được xây dựng để làm tốt một việc: trả lời “thuật ngữ này nghĩa là gì?” thật nhanh. Đọc câu đầu tiên in đậm để có định nghĩa nhanh, xem qua ví dụ, và dừng lại ở đó nếu vậy là đủ. Mỗi mục từ cũng dẫn tới hướng dẫn chuyên sâu tương ứng — vậy nên một trang từ điển về nĩa là câu trả lời hai phút của bạn, còn trang trụ cột chiến thuật mới là nơi bạn thực sự học cách nhận diện nĩa trong chính các ván cờ của mình. Từ điển là cuốn từ điển; các hướng dẫn là cuốn giáo trình.
Vì sao nên học từ vựng này?
Vì việc dạy cờ vua được viết bằng ngôn ngữ này. Ngay khi bạn biết “nĩa” là một đòn tấn công kép và “tiền đồn” là một ô an toàn sâu trong lãnh thổ đối phương, các bài học sẽ ngừng nghe như tiếng nước ngoài và bắt đầu trở nên dễ hiểu. Từ vựng không phải để làm khó người mới — nó là chiếc chìa khóa mở ra mọi thứ khác: bài học, bình luận, gợi ý bài tập, và cuối cùng là khả năng diễn đạt ý tưởng của chính bạn. Bạn không cần ghi nhớ tất cả cùng lúc. Hãy học vài thuật ngữ bạn thường gặp nhất, phần còn lại sẽ tự nhiên khắc sâu khi bạn chơi.
Câu hỏi thường gặp
Từ điển thuật ngữ cờ vua là gì? Một tài liệu tham khảo định nghĩa các thuật ngữ cờ vua bằng ngôn ngữ dễ hiểu — từ vựng về luật chơi, chiến thuật, chiến lược, khai cuộc, ký hiệu, thể loại thi đấu, và hệ số. Dùng nó để tra bất kỳ từ nào bạn chưa quen.
Người mới chơi nên học thuật ngữ cờ vua nào trước tiên? Bắt đầu với những khái niệm thiết yếu: chiếu, chiếu hết, nhập thành, nĩa, ghim, phát triển quân, và “trung tâm bàn cờ.” Sáu, bảy thuật ngữ đó mở khóa hầu hết các bài học cho người mới. Từ điển thuật ngữ cờ vua cho người mới bắt đầu của chúng tôi gom chúng lại trong một trang.
Khác biệt giữa một mục từ điển và một hướng dẫn đầy đủ là gì? Từ điển cho bạn một câu trả lời ngắn, đi thẳng vào định nghĩa. Các hướng dẫn đầy đủ (trong Học, Chiến thuật, Khai cuộc, và Tàn cuộc) đi sâu hơn với ví dụ, sơ đồ, và bài luyện tập.
Tiếp tục leo hạng
Từ điển cho bạn biết các từ nghĩa là gì. Bước tiếp theo là đưa chúng vào thực tế.
➡️ Bắt đầu với luật cờ vua, mài giũa kỹ năng tại trang trụ cột chiến thuật, chọn một khai cuộc, và theo một lộ trình nâng cao để leo hạng.
Được biên soạn và kiểm chứng bởi Đội ngũ biên tập Chess Lab Academy (có sự hỗ trợ của AI, biên tập bởi con người) · Định nghĩa được đối chiếu với Thuật Ngữ Cờ Vua trên Wikipedia, các quy định FIDE, và Luật Cờ Vua FIDE · Xác minh lần cuối: 2026-08-06 · Cách chúng tôi kiểm chứng nội dung.
